sanskrit ka khajana,sanskrit,sanskrit for all classes,sanskrit for all compition examinations
Friday, 9 December 2022
रुत्व ( रत्व ) सन्धि की परिभाषा व उदाहरण // उत्व सन्धि की परिभाषा और उदाहरण
विसर्ग संधि:
02. अ + : + वर्ग का तीसरा, चौथा, पाँचवाँ अथवा य , र , ल , व = अ + उ + वर्ग का तीसरा, चौथा, पाँचवाँ अथवा य , र , ल , व = ओ
प्रथम: + अध्याय = प्रथमोSध्याय:
क्लिक करके एक बार इस विडियो को जरूर देखें ।
( 02 ) रुत्व ( रत्व सन्धि ) :- यदि विसर्ग से पहले अ , आ से भिन्न स्वर हो तथा विसर्ग के बाद किसी भी वर्ग का तीसरा, चौथा, पाँचवाँ अथवा य , र , ल , व हो तो विसर्ग को " र् " आदेश हो जाता है |
Friday, 2 December 2022
अस्मद् ( सर्वनाम शब्द )
अस्मद् ( मैं ) सर्वनाम शब्द
यथानिर्देशम् उचितविभक्तिम् प्रयुज्य रिक्तस्थानानि पुर्णम् कुरुत |
01. " अस्मत् " अत्र का विभक्ति: ?
(अ) चतुर्थी (ब) द्वितीया (स) पञ्चमी (द) तृतीया
02. " मयि " अत्र का विभक्ति: ?
(अ) सप्तमी (ब) तृतीया (स) पञ्चमी (द) चतुर्थी
03. " अस्मभ्यम् " अत्र का विभक्ति: ?
(अ) चतुर्थी (ब) पञ्चमी (स) तृतीया (द) न कोsपि
04. " अस्मद् " इत्यस्य तृतीया एकवचनम् किम् भवति ?
(अ) माम् (ब) मह्यम् (स) मया (द) मम
05. " अस्मद् " इत्यस्य षष्ठी द्विवचनम् किम् भवति ?
(अ) आवाम् (ब) आवाभ्याम् (स) आवयो: (द) मम
Youtube channel पर अशुद्धि संशोधन प्रश्न पत्र के लिए क्लिक करें
अब आप इस प्रकार के प्रश्नों का उत्तर देने के लिये निम्नलिखित " अस्मद् " ( सर्वनाम शब्द ) शब्दरूप याद करने बहुत ही जरूरी है |
विभक्ति एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम्
प्रथमा अहम् आवाम् वयम्
द्वितीया माम् " " अस्मान्
तृतीया मया आवाभ्याम् अस्माभि:
चतुर्थी मह्यम् " " अस्मभ्यम्
पञ्चमी मत् " " अस्मत्
षष्ठी मम आवयो: अस्माकम्
सप्तमी मयि " " अस्मासु
Sunday, 27 November 2022
विद्वस् ( पुल्लिंग )
विद्वस् ( पुल्लिंग ) शब्द रूप
यथानिर्देशम् उचितविभक्तिम् प्रयुज्य रिक्तस्थानानि पुर्णम् कुरुत |
01. " विदुषे " अत्र का विभक्ति: ?
(अ) चतुर्थी (ब) द्वितीया (स) पञ्चमी (द) तृतीया
02. " विदुष: " अत्र का विभक्ति: ?
(अ) प्रथमा (ब) तृतीया (स) पञ्चमी (द) चतुर्थी
03. " विद्वद्भ्याम् " अत्र का विभक्ति: ?
(अ) चतुर्थी (ब) पञ्चमी (स) तृतीया (द) न कोsपि
04. " विद्वस् " इत्यस्य तृतीया एकवचनम् किम् भवति ?
(अ) विदुष: (ब) विदुषा (स) विद्वत्सु (द) विदुषाम्
05. " विद्वस् " इत्यस्य षष्ठी द्विवचनम् किम् भवति ?
(अ) विदुष: (ब) विदुषि (स) विदुषो: (द) विदुषाम्
अब आप इस प्रकार के प्रश्नों का उत्तर देने के लिये निम्नलिखित " विद्वस् " शब्द के " पुल्लिंग " शब्दरूप याद करने बहुत ही जरूरी है |
विभक्ति एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम्
प्रथमा विद्वान् विद्वांसौ विद्वांस:
द्वितीया विद्वांसम् विद्वांसौ विदुष:
तृतीया विदुषा विद्वद्भ्याम् विद्वद्भि:
चतुर्थी विदुषे विद्वद्भ्याम् विद्वद्भ्य:
पञ्चमी विदुष: विद्वद्भ्याम् विद्वद्भ्य:
षष्ठी विदुष: विदुषो: विदुषाम्
सप्तमी विदुषि विदुषो: विद्वत्सु
संबोधन हे विद्वद् ! हे विद्वांसौ हे विद्वांस: !
ठक् प्रत्यय के लिये क्लिक करें
Tuesday, 15 November 2022
Sanskrit Syllabus of class 10 ( 2022-23 )
पाठ्यक्रम ( syllabus ) 2022-23
Class - X ( Sanskrit Cod - 122 )
( For CBSE Board Exam )
व्याकरणम्
01. संधि: -
व्यञ्जन संधि: - वर्ग के प्रथम वर्ण को तृतीय वर्ण , वर्ग के प्रथम वर्ण को पंचम वर्ण |
विसर्ग संधि: - उत्व संधि: , रत्व संधि: , विसर्ग का लोप , विसर्ग के स्थान पर श् , ष् , स्
02. प्रत्यया: -
तद्धित प्रत्यय: - मतुप् , ठक् , त्व , तल् |
स्त्रीप्रत्यय: - टाप् , ङीप् |
03. समास :-
तत्पुरुषसमास ( द्वितीया से सप्तमी पर्यन्त ) |
अव्ययीभाव समास ( अनु , उप , सह , नीर् , प्रति , यथा ) |
बहुब्रीहि समास ,
द्वंद समास
04. अव्ययपदानि :-
उच्चै: , च , श्व: , ह्य:, अद्य,अत्र , तत्र , यत्र , कुत्र , इदानीम् , अधुना , सम्प्रति , यदा , तदा , कदा , सहसा , वृथा , शनै: , अपि , कुत: इतस्ततः , यदि - तर्हि , यावत् - तावत् ,
(वाक्य प्रयोग ) |
05. समय: - सपाद - सार्ध - पादोन
06. वाच्य परिवर्तनम् : - कर्तृ - कर्म - क्रिया ( केवल लट् लकारे )
वाच्य समझने के लिए क्लिक करें -
07. पत्र लेखनम् :-
मंजूषा - सहायतया औपचारिक - अनौपचारिकं पत्र लेखनं |
08. अशुद्धि संशोधनम् :-
वचन - लिंग - पुरुष - विभक्ति |
09. अनुच्छेद लेखनम् |
10. चित्रवर्णनम् |
11. अनुवाद:
हिंदी से संस्कृत में ( पांच वाक्य ) |
12. अपठित अवबोधनम् |
Youtube पर समझने के लिये क्लिक करें -
( पाठा: )
13. प्रथम: पाठ: - शुचिपर्यावरणम् |
14. द्वितीयपाठ: - बुद्धिर्बलवती सदा |
15. चतुर्थपाठ: - शिशुलालनम् |
16. पंचमपाठ: - जननी तुल्यवत्सला |
17. षष्ठपाठ: - सुभाषितानि |
18. सप्तमपाठ: - सौहार्दप्रकृते : शोभा |
19. अष्टमपाठ: - विचित्र: साक्षी |
20. नवम: पाठ: - सूक्तय: |
21. द्वादश: पाठ: - अन्योक्तय: |
Friday, 11 November 2022
राजन् शब्दरूप
राजन् ( नकारान्त पुल्लिंग ) शब्द रूप
यथानिर्देशम् उचितविभक्तिम् प्रयुज्य रिक्तस्थानानि पुर्णम् कुरुत |
01. "राजान: " अत्र का विभक्ति: ?
(अ) प्रथमा (ब) द्वितीया (स) पञ्चमी (द) तृतीया
02. " राज्ञ: " अत्र का विभक्ति: ?
(अ) प्रथमा (ब) तृतीया (स) पञ्चमी (द) चतुर्थी
03. " राज्ञो: " अत्र का विभक्ति: ?
(अ) प्रथमा (ब) द्वितीया (स) षष्ठी (द) तृतीया
04. " राजा " अत्र का विभक्ति: ?
Video के द्वारा समझने के लिए यहां क्लिक करें
(अ) प्रथमा (ब) द्वितीया (स) षष्ठी (द) तृतीया
05. " राजसु " अत्र का विभक्ति: ?
(अ) प्रथमा (ब) सप्तमी (स) षष्ठी (द) तृतीया
अब आप इस प्रकार के प्रश्नों का उत्तर देने के लिये निम्नलिखित " राजन् " शब्द के शब्दरूप याद करने बहुत ही जरूरी है |
विभक्ति एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम्
प्रथमा राजा राजानौ राजान:
द्वितीया राजानम् राजानौ राज्ञ:
तृतीया राज्ञा राजभ्याम् राजभि:
चतुर्थी राज्ञे राजभ्याम् राजभ्य:
पञ्चमी राज्ञ: राजभ्याम् राजभ्य:
षष्ठी राज्ञ: राज्ञो: राज्ञाम्
सप्तमी राजनि राज्ञो : राजसु
संबोधन हे राजन् ! हे राजानौ ! हे राजान: !
Sunday, 6 November 2022
Sanskrit Syllabus Class IX 2022-23 ( II Term )
पाठ्यक्रम ( syllabus ) 2022-23
Class - IX ( Sanskrit Cod - 122 )
( Second Term )
व्याकरणम्
01. संधि :
व्यञ्जन संधि: - जशत्व संधि: , " म् " स्थाने अनुस्वार: |
विसर्ग संधि: - उत्व संधि: , रत्व संधि: |
02. प्रत्यया: - क्तवतु , शतृ , शानच् |
03. शब्दरूपाणि :
राजन् , भवत् , विद्वस् , गुणिन् , अस्मद् , युष्मद् , तत् , इदम् , किम् ( त्रिषु लिंगेषु )
04. धातुरूपाणि : - दा , क्री , श्रु , पा , सेव् , लभ् |
05. कारक - उपपद - विभक्तय: -
पञ्चमी : - विना , बहि , भी , रक्ष् , ऋते |
षष्ठी : - उपरि , अध: , पुरत: , पृष्टतः , निर्धारणे |
सप्तमी : - स्निह् , निपुण , विश्वस् , पटु |
06. उपसर्गा: - नि , अधि , अपि , अति , सु , उत् , अभि , प्रति , परि , उप |
( लेखनकौशल )
07. पत्र लेखनम् : - विना रिक्तस्थान सहायतया अनौपचारिकं पत्र लेखनं |
08. संख्या : - 01 - 100 पर्यन्तम् अंकानां शब्देषु लेखनं |
Click here :- हिंदी से संस्कृत में अनुवाद का वीडियो मिलेगा |
09. अनुच्छेद लेखनम् |
10. चित्रवर्णनम् |
11. अनुवाद: |
12. अपठित अवबोधनम् |
( पाठा: )
13. नवम: पाठ: - सिकतासेतु: |
14. दशम: पाठ: - जटायो: शौर्यम् |
15. एकादश पाठ: - पर्यावरणम् |
16. द्वादशपाठ: - वाङ्मन: प्राणस्वरूपम् |
** प्रश्न निर्माण |
** विलोम पदानि |
** पर्याय पदानि |
विद्या आधारित श्लोक
विद्या आधारित श्लोक संस्कृत में बहुत से विद्या आधारित श्लोकों का संकलन उपलब्ध है उन्हीं में से कुछ विद्या आधारित श्लोकों का हि...
-
पाठ्यक्रम ( syllabus ) 2022-23 Class - IX ( Sanskrit Cod - 122 ) ( Second Term ) व्याकरणम्...
-
अनुवाद ( सभी लकारों मे ) परीक्षोपयोगी अधोलिखितानि वाक्यानि संस्कृतभाषया अनूद्य लिखत - ( CBSE - 2022 Class X ) 01. लिपिक अपना कार्य करत...
-
वाक्य संशोधन ( वचन अनुसार ) वाक्य संशोधन करते समय छात्रों को एक बात अच्छी तरह से समझ लेनी चाहिये कि क्रिया ( verb ) का अलग - अलग लिंग न हो...