Wednesday, 19 October 2022

वाच्यपरिवर्तनम् लट् लकारे ( active voice to passive voice )

  वाच्य परिवर्तनम् ( लट् लकार में )  

वाच्य को english में voice कहते हैं | वाच्य तीन प्रकार का होते है :- 

01. कर्तृवाच्य ( Active voice ) 

02. कर्मवाच्य (Passive voice )  

03. भाववाच्य ( Impersonal voice )   

01. कर्तृवाच्य :- इसमे कर्ता की प्रधानता होती है | कर्ता के अनुसार क्रिया के पुरुष , वचन , लिंग , एवं विभक्ति में परिवर्तन होता है | 

विशेष:- कर्ता में प्रथमा विभक्ति कर्म में द्वितीया विभक्ति का प्रयोग होता है | 

02. कर्मवाच्य :- इसमे कर्म की प्रधानता होती है | कर्म के अनुसार क्रिया के पुरुष , वचन , लिंग , एवं विभक्ति में परिवर्तन होता है | 

विशेष:- कर्ता में तृतीया विभक्ति कर्म में प्रथमा विभक्ति का प्रयोग होता है | 

03. भाववाच्य :- इसमे भाव प्रधान होता है | क्रिया हमेशा नपुंसकलिंग एकवचन या प्रथम पुरुष एकवचन में ही होती है | 


Video देखकर भी समझ सकते हैं एक बार क्लिक करें 


वाच्य परिवर्तनम् कुरुत :-  [ CBSE 2014 ]

देवांश: - मित्र ! त्वं कुत्र ( i ).............? 

हृदय: - मित्र ! ( ii ) .......... तु पुस्तकालयं गम्यते | 

देवांश: - ( iii ).........अपि त्वया सह चलामि | 

हृदय: - आगच्छ ! शीघ्रं एव आवां चलाव: |

देवांश: - आम् ! त्वया कीदृशम् पुस्तकं ( iv ) ..........| 

हृदय: - मया ज्ञानवर्धनं ( v ) ........... पठ्यते | 

देवांश: - शोभनम् | त्वमपि शोभनं बाल: अस्ति | 


उत्तराणि :- 01. गच्छसि  , 02. मया , 03. अहम्  , 04. पठ्यते , 05. पुस्तकं 

 

 कर्तृवाच्य :- बालकः विद्यालयं गच्छति | 

 कर्मवाच्य :- बालकेन विद्यालय: गम्यते |


कर्तृवाच्य :- बालका: विद्यालयं गच्छन्ति | 

कर्मवाच्य :- बालकै: विद्यालय: गम्यते | 


कर्तृवाच्य :- अशोक: क्रीडां करोति |  

कर्मवाच्य :- अशोकेन क्रीडा क्रियते | 


कर्तृवाच्य :- वयं चलचित्रं द्रष्टुम् गच्छामः |  

कर्मवाच्य :- अस्माभि: चलचित्रं द्रष्टुं गम्यते | 


कर्तृवाच्य :- माता पिता च फलानि आनयतः | 

कर्मवाच्य :- मातृ-पितृभ्याम् फलानि आनीयन्ते | 


कर्तृवाच्य :- यूयं लेखं लिखथ | 

कर्मवाच्य :-  युष्माभि: लेख: लिख्यते | 


कर्तृवाच्य :- स: इत: बसयानेन जयपुरम् गच्छति | 

कर्मवाच्य :-  तेन इत: बसयानेन जयपुरं गम्यते | 


कर्तृवाच्य :- अध्यापिका सुधाखंडेन उत्तरं लिखति | 

कर्मवाच्य :- अध्यापिकया सुधाखंडेन उत्तरं लिख्यते | 


कर्तृवाच्य :- पिता पुत्रेण सह आपणं गच्छति |

कर्मवाच्य :- पित्रा पुत्रेण सह आपणं गम्यते | 


No comments:

Post a Comment

विद्या आधारित श्लोक

            विद्या आधारित श्लोक   संस्कृत में बहुत से विद्या आधारित श्लोकों का संकलन उपलब्ध है उन्हीं में से कुछ विद्या आधारित श्लोकों का हि...